Okul aile birliği yönetmeliği: seçim, bağış, harcama ve özel okullar

Okul aile birliği nedir

Okul aile birliği, okul ile aile arasında iş birliğini sağlamak için her okulda kurulan ve tüzel kişiliği olmayan birliktir. Dayanağı 1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu'nun 16. maddesi, ayrıntısı Millî Eğitim Bakanlığı Okul-Aile Birliği Yönetmeliği'dir.

Yönetmeliğin 5. maddesi birliğin dört amacını sayar: okul ile aile arasında bütünleşme, veli ile okul arasında iletişim, eğitimi geliştiren faaliyetlere destek ve maddi imkânı olmayan öğrencilerin zorunlu ihtiyaçlarının karşılanması. Birlik kurulduğu okulun adını alır.

Birliğin üyeliği kendiliğinden doğar. Yönetmeliğin 7. maddesine göre okulun yöneticileri, öğretmenleri ve öğrenci velileri birliğin tabii üyesidir; ayrıca başvuru ya da aidat gerekmez. Velinin üyeliği, öğrencinin okulla ilişiği kesilince sona erer. Yönetmelik veliyi öğrencinin annesi, babası ya da kanuni sorumluluğunu üstlenen kişi olarak tanımlar.

Görevler 6. maddede sayılır. Birlik; okul yönetiminin planladığı kurs, gezi, spor ve sanat etkinliklerine katkı verir, bağışları kabul edip kaydını tutar, kantin gibi yerleri işlettirir, imkânı yetersiz öğrencilere destek olur. Okul Servis Araçları Yönetmeliği'nde birliğe verilen görevleri de yürütür. Servis ücretleri ve sözleşme konusunu okul servis ücretleri 2026-2027 yazısında ayrıca anlattık.

Birlik başka konularda da söz sahibidir. Okul kıyafeti belirlenirken okul müdürlüğü birlik yönetim kurulunun görüşünü alır; ayrıntısı okul kıyafeti zorunlu mu yazısındadır.

Genel kurul ne zaman ve nasıl toplanır

Genel kurul her yıl en geç ekim ayının sonuna kadar, yönetim kurulunun davetiyle okulda toplanır. Kural yönetmeliğin 9. maddesindedir; yeni açılan okulda genel kurul, okulun açılışından itibaren iki ay içinde okul müdürünün davetiyle toplanır.

Toplantının yeri, zamanı ve gündemi en az on beş gün önceden üyelere elden yazılı olarak bildirilir. Duyuru okulun ilan panosunda ve internet sayfasında da yayımlanır.

Genel kurul katılan üyelerle toplanır ve katılanların çoğunluğuyla karar alır. Toplantı yeter sayısı, yönetim ve denetleme kurullarının asıl ve yedek üye toplamının dört katıdır. Öğrencisi yüzün altında olan okullarda bu sayı iki kata iner. Yeter sayı sağlanamazsa en geç otuz gün içinde çoğunluk aranmadan yeniden toplanılır.

Toplantı 10. maddedeki sırayla işler:

1. Katılan üyeler katılım cetvelini imzalar.
2. Toplantıyı okul müdürü açar.
3. Veliler arasından açık oyla bir divan başkanı ve bir kâtip seçilir.
4. Önceki dönemin yönetim ve denetleme kurulu faaliyet raporları görüşülür ve ibra edilir.
5. Yönetim kurulunun hazırladığı tahmini bütçe görüşülür.
6. Yönetim ve denetleme kurulu üyeleri asıl ve yedek olarak, liste hâlinde açık oyla seçilir.
7. Tutanak ve belgeler yeni yönetim kuruluna teslim edilir.

Hesaplar ibra edilmezse diğer gündem maddeleriyle devam edilir. Divan ibra edilmeyen muhasebe evrakını tutanağa bağlar, durum il ya da ilçe millî eğitim müdürlüğüne resmî yazıyla bildirilir.

Olağanüstü genel kurul; yönetim kurulunun, okul müdürünün ya da denetleme kurulunun çağrısıyla toplanır. Üyelerin yüzde 10'u yazılı başvuruyla da olağanüstü toplantı isteyebilir.

Yönetim kurulu ve denetleme kurulu kimlerden oluşur

Yönetim kurulu yalnız velilerden seçilir; denetleme kurulunda ise bir veli ile öğretmenler kurulunun seçtiği iki öğretmen yer alır. Birliğin organları yönetmeliğin 8. maddesinde sayılır.

Yönetim kurulu seçimden sonraki ilk hafta toplanır ve kendi içinden başkan, başkan yardımcısı, muhasip ve sekreter seçer. Başkan ve üyeler en çok dört kez seçilebilir, aynı anda birden fazla birliğin yönetiminde görev alamaz.

Kurul ders yılı içinde ayda bir, en az dört üyenin katılımıyla toplanır; karar için üç oy gerekir. Kararlar karar defterine el ile yazılır ve imzalanır. Mazeretsiz olarak üst üste üç toplantıya katılmayan üyenin görevi sona erer, yerine yedek üye çağrılır.

Yönetmeliğin 12. maddesi bazı suçlardan hüküm giyenlerin yönetim kurulunda görev alamayacağını sayar. Aynı kural denetleme kurulu için 14. maddede tekrarlanır.

Okul aile birliğine bağış zorunlu mu

Hayır. Okul aile birliğine bağış gönüllüdür; birlik velileri hiçbir surette bağış yapmaya zorlayamaz ve okul kayıt döneminde bağış ya da yardım toplayamaz. Kural yönetmeliğin 15. maddesinin ikinci fıkrasındadır.

Aynı ilke kanun düzeyindedir. Millî Eğitim Temel Kanunu'nun 16. maddesi, öğrenci velilerinin hiçbir surette bağış yapmaya zorlanamayacağını söyler. Yönetmelik buna iki ek kural koyar: kayıt döneminde bağış ve yardım toplanmaz, Bakanlığın yürüttüğü proje ve protokoller kapsamındaki faaliyetlerden ücret istenmez.

Bağış yapmak isteyen veli için de usul bellidir. Nakdi bağış öncelikle birliğin banka hesabına yatırılır; bu mümkün değilse gelir makbuzu karşılığında alınır ve beş iş günü içinde hesaba yatırılır. Şartlı bağış, yani belirli bir iş için yapılan bağış, amacı dışında kullanılamaz. Kurallar 16. maddededir.

Bağış yapacaksanız makbuz ya da banka dekontu almanız, bağışın birliğin defterine işlenmesini sağlar.

Birliğin gelirleri nereden gelir, nasıl harcanır

Resmî okullarda birliğin gelirleri bağışlar, kantin ve benzeri yerlerin kirası ve okul binasında ders saatleri dışında yapılan gelir getirici etkinliklerden oluşur. Liste yönetmeliğin 15. maddesinin birinci fıkrasındadır.

Kantin gelirinin dağılımı 17. maddede yazar:

Büyükşehir olmayan il merkezlerinde ilçe payı yoktur; il millî eğitim müdürlüğü yüzde 20 alır. İl ve ilçeye ayrılan paylar bir komisyon kararıyla önce imkânı kısıtlı okulların ihtiyaçlarına aktarılır.

Harcamanın kuralları 18. maddededir:

1. Birlik gelirleri eğitim giderlerine ve maddi imkânı olmayan öğrencilerin zorunlu ihtiyaçlarına harcanır.
2. Her harcama yönetim kurulu kararıyla yapılır; okul için yapılacak harcamada okul yönetiminden yazılı talep alınır.
3. Mal ve hizmet alımını en az üç kişilik bir komisyon yapar.
4. Banka hesabından para, başkan ile muhasip üyenin ortak imzasıyla çekilir.
5. Alınan demirbaşlar okul adına kaydedilir.
6. Başkan gelir, bağış ve harcamaları her ay sonunda okul müdürüne yazılı bildirir.

Hesaplar nasıl denetlenir ve veli neyi görebilir

Birliğin gelir ve gider kayıtları her dönem en az bir kez velilerin görebileceği şekilde okulun ilan panosunda ve internet sayfasında duyurulur. Kural yönetmeliğin 13. maddesinin onuncu fıkrasındadır; aynı maddeye göre genel kurulda görüşülen bütçe de panoda ve internet sayfasında yayımlanır.

Denetim üç katmanlıdır. Denetleme kurulu yılda en az iki kez yönetim kurulunun faaliyetlerini inceler ve nihai raporunu genel kurula sunar. Okul müdürü birliğin işlemlerinin mevzuata uygunluğunu denetler, usulsüzlük görürse önce başkanı yazılı uyarır, sürerse il ya da ilçe millî eğitim müdürlüğüne bildirir. Birlikler ayrıca yılda en az bir kez Bakanlık, valilik ya da millî eğitim müdürlüklerinin denetim elemanlarınca denetlenir.

Okul idaresi birliğin gelir gider kayıtlarını Bakanlığın merkezî bilgi sistemi TEFBİS'e işler. Kural yönetmeliğin 23. maddesindedir. Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği de okul aile birliği işlemlerinin TEFBİS kaydını zorunlu tutar.

Yönetmeliğin 25. maddesi birliğin yapamayacağı işleri de sayar. Birlik siyasi faaliyet ve kişilere çıkar sağlayan işlem yapamaz; yönetim ve denetleme kurulu üyelerine huzur hakkı ya da benzeri adla ödeme yapılamaz.

Özel okullarda okul aile birliği

Özel ilkokul, ortaokul ve liselerde de okul aile birliği kurulur; özel anaokulunda ise birlik velilerin ya da kurucunun istemesi hâlinde kurulur. Kural Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin 47. maddesinin ikinci fıkrasındadır.

Aynı fıkraya göre aynı kurucuya ait, aynı bina ya da kampüsteki okullar için tek birlik kurulabilir. Kurucu izin verirse birlik okulun bölümlerinin kiraya verilmesi, öğrenci servis hizmetleri ve benzeri görevleri de yürütür.

Özel okulda ücret kuralı ayrıca konmuştur. Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin 54. maddesinin birinci fıkrasının b bendi, yönetmelikte belirtilenler dışında öğrenciden bağış ve yardım dahil hiçbir ad altında ücret alınamayacağını söyler. Okulun alabileceği ücretler ilan edilen öğrenim ücreti ile yemek, servis, kıyafet gibi ayrı ilan edilen hizmet ücretleridir. Ücret kalemlerinin nasıl ayrıldığını özel okul ücreti nasıl hesaplanır yazısında anlattık.

Kayıt öncesinde okulun aile birliği uygulamasını ve velilerin nasıl katıldığını sormak, okulu tanımanın bir parçasıdır. Okul ziyaretinde sorabileceğiniz diğer konular okul gezisinde sorulacak 20 soru yazısındadır.

Veli olarak birliğe nasıl katılırsınız

Öğrencisi okula kayıtlı her veli birliğin üyesidir ve genel kurulda oy kullanabilir, yönetim ya da denetleme kuruluna aday olabilir. Katılım için şu yolu izleyebilirsiniz:

1. Ekim ayında okulun ilan panosunu ve internet sayfasını izleyin; genel kurul duyurusu en az on beş gün önceden yapılır.
2. Genel kurula katılıp katılım cetvelini imzalayın.
3. Önceki yılın faaliyet raporunu ve tahmini bütçeyi dinleyin, soru sorun.
4. Yönetim ya da denetleme kuruluna aday olmak istiyorsanız seçim listesine adınızı yazdırın.
5. Yıl içinde dönem sonlarında panoda ve internet sayfasında yayımlanan gelir gider kayıtlarını izleyin.

Genel kurula okulun öğrenci kurulu başkanı ve her sınıf seviyesinden bir öğrenci temsilcisi de gözlemci olarak katılabilir. Kural 9. maddenin beşinci fıkrasındadır.

Sık sorulanlar

Okul aile birliğine bağış zorunlu mu? Hayır. Okul-Aile Birliği Yönetmeliği'nin 15. maddesine göre birlik velileri hiçbir surette bağış yapmaya zorlayamaz. Millî Eğitim Temel Kanunu'nun 16. maddesi de aynı kuralı koyar.

Okul kaydında bağış istenebilir mi? Hayır. Birlik okul kayıt döneminde bağış ve yardım toplayamaz. Özel okulda ise yönetmelikte sayılan ücretler dışında bağış adı altında da ücret alınamaz.

Okul aile birliği genel kurulu ne zaman yapılır? Her yıl en geç ekim ayının sonuna kadar yapılır. Yeni açılan okulda açılıştan itibaren iki ay içinde toplanır.

Okul aile birliği yönetim kuruluna kimler seçilebilir? Yalnız veliler ve isterlerse okulu yaptırıp Bakanlığa bağışlayan hayırseverler seçilebilir. Kurul beş asıl ve beş yedek üyeden oluşur, görev süresi bir yıldır.

Okul aile birliği başkanı kaç kez seçilebilir? Yönetim kurulu başkanı ve üyeleri en çok dört kez seçilebilir. Denetleme kurulu başkanı için sınır üç seçimdir.

Okul aile birliğinin hesaplarını nereden görebilirim? Gelir gider kayıtları her dönem en az bir kez okulun ilan panosunda ve internet sayfasında duyurulur. Tahmini bütçe de genel kuruldan sonra aynı yerlerde yayımlanır.

Özel okullarda okul aile birliği var mı? Evet. Özel ilkokul, ortaokul ve liselerde kurulur; özel anaokulunda velilerin ya da kurucunun istemesi hâlinde kurulur.

Okul aile birliği yönetim kurulu üyelerine ücret ödenir mi? Hayır. Yönetmeliğin 25. maddesine göre yönetim ve denetleme kurulu üyelerine huzur hakkı ya da benzeri adla ödeme yapılamaz.

Kaynaklar: 1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu md. 16; Millî Eğitim Bakanlığı Okul-Aile Birliği Yönetmeliği md. 4-18, 23, 25 ve 26, Resmî Gazete 09.02.2012 sayı 28199, son değişiklik Resmî Gazete 01.12.2023 sayı 32386; Millî Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği md. 47 ve 54, Resmî Gazete 20.03.2012 sayı 28239, son değişiklik Resmî Gazete 05.09.2025 sayı 33008; Millî Eğitim Bakanlığı Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği md. 80, Resmî Gazete 26.07.2014 sayı 29072, son değişiklik Resmî Gazete 28.07.2026 sayı 33323.